تحلیلگران غربی غالباً اقتصاد ایران را صرفاً به صادرات نفت، گاز و محصولات پتروشیمی محدود میکنند. با این حال، این نگاه سطحی ظرفیتهای صنعتی گستردهتر کشور در سایر حوزههای تولیدی را نادیده میگیرد. بهطور خاص، صنعت سنگ طبیعی نشان میدهد که چگونه استخراج معادن با فناوری، معماری و صادرات پیوند میخورد.
زمینشناسان ذخایر سنگهای تزئینی ایران را حدود پنج میلیارد تن برآورد میکنند که سه میلیارد تن آن ذخایر قطعی است. علاوه بر این، سالانه حدود ۱۰ میلیون تن سنگ از معادن کشور برای استفاده در پروژههای عمرانی استخراج میشود. فعالان اقتصادی پیشبینی میکنند که توسعه فرآوری داخلی میتواند درآمد صادراتی این بخش را به پنج میلیارد دلار برساند.
در حال حاضر، ارزش تجارت جهانی سنگهای طبیعی سالانه بین ۴۲ تا ۴۵ میلیارد دلار تخمین زده میشود. اگرچه ایران در سال گذشته دهها میلیون دلار سنگ خام صادر کرد، شرکتهای داخلی اکنون بر فرآوری این محصولات تمرکز کردهاند. علاوه بر این، شهرکهای صنعتی مانند محمودآباد اصفهان با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته، سنگ خام را به محصولات با ارزش افزوده بالا تبدیل میکنند.
برخلاف کالاهای یکنواخت، ارزش سنگهای تزئینی با برش دقیق، سابزنی و فرآوری تخصصی بهطور چشمگیری افزایش مییابد. در همین حال، بازارهای کشورهای همسایه در خلیج فارس، آسیا و قفقاز تقاضای بالایی برای محصولات ایرانی دارند. در نتیجه، مراکز دانشگاهی کشور نیز روشهای علمی ارزیابی معادن را برای ارتقای استانداردهای صادراتی توسعه میدهند.
این زنجیره ارزش افزوده، تابآوری اقتصادی کشور را در برابر تحریمها و نوسانات جهانی قیمت انرژی بهشدت تقویت میکند. در ادامه، ارتقای دانش فنی به تولیدکنندگان اجازه میدهد سهم بیشتری از بازارهای بینالمللی را به دست آورند. در نهایت، صنعت سنگ نمونهای بارز از تنوعبخشی و توانمندیهای ساختاری اقتصاد ایران را به نمایش میگذارد.
